UIT ONS ARCHIEF: Beurzen bekeken (integrale tekst)

Eind maart was in Parijs dé beurs voor personeelsbeleid in Frankrijk de Ludimat Expo gecombineerd met Solution Ressources Humaines (oplosingen voor personeelsbeleid). De Worlddidac van 8 tot 11 mei te Basel is een wereldwijde beurs die zich zowel bezig houdt met onderwijs als ook met nascholing. Al hoewel de beide beurzen zeer verschillend lijken zijn er toch een aantal overeenkomsten die opvallend genoemd kunnen worden. Wij hebben beide beurzen bezocht en geven u een kort verslag van de ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor het veld van bedrijfsopleidingen.

De Ludimat bestaat globaal uit twee delen. Het grootste deel vormt het aanbod van oplossingsgerichte systemen. Hierbij vormen de computer programma’s die ons werk moeten ondersteunen een leeuwendeel. Naast complete personeelsinformatie systemen, salarissystemen en toegangscontrole zijn er ook een beperkt aantal educatieve toepassingen.

Het tweede deel wordt al sinds enige jaren gevormd door educatieve toepassingen en spellen. Dit deel was twee jaar terug het enige thema van de Ludimat. Van de exposanten van toen was er niet een dit jaar aanwezig.

De Worlddidac bestaat uit een veel groter aantal delen. De hele beurs is ook bijna vier keer zo groot. Naast de afdeling die voor het bedrijfsleven interessant is, kent de beurs een groot deel gericht op het onderwijs. Naast onderwijskundig materiaal ook meubels, technische materialen, inrichting en audiovisuele middelen, multimedia, algemene leermiddelen, cursusaanbieders, uitgevers en materiaal aanbieders en andere onderwijs ondersteunende dienstverleners.

In Basel is VERLAG:SKV de meest opvallende uitgever. Op deze stand treffen wij een tweetal leerboeken aan voor zowel recht als organisatiekunde met een geheel vernieuwende aanpak. Hierbij is een integratie ontstaan tussen theorie en parktijk, samen gevoegd in een methodisch boek en praktisch ondersteund met voorbeelden en opdrachten. Door de manier waarop het materiaal is aangeboden en opgezet ontstaat een nieuw beeld op lesmateriaal. Ook gezien de voorbeelden en het gebruik van illustraties is het geheel aantrekkelijk om te gebruiken.

De belangrijkste nieuwe uitgave op de Ludimat is de introductie van een nieuw tijdschrift voor ondernemingsraden (INFOS CE) waarin naast de meer beschouwende artikelen ook verschillende specifieke, meer juridische, onderwerpen aan de orde komen. Frankrijk kent een behoorlijk aantal zeer goede tijdschriften op het gebied van management. Hierbij zijn wij ook l'usine mouvelle tegen gekomen dat zeer divers is en de ontwikkelingen die regionaal plaats vinden goed weergeeft. Naast de tijdschriften zijn er ook uitgevers van beeld en geluidsmateriaal (bijvoorbeeld gesproken boeken) te ontdekken. Posters voor veiligheid, gezond werken en kwaliteits bewustwording, trainings video’s vergelijkbaar met die in Nederland.

Op het gebied van taaltraining voor het bedrijfsleven zijn op de Worlddidac goede materialen verkrijgbaar voor Duits en Engels als tweede taal. Hierbij zijn ook speciale modulen voor mensen die het Duits of Engels als moedertaal hebben maar deze ook als "internationale taal" willen leren. Verschillende uitgevers zijn op dit vakgebied actief. Taaltraining krijgt steeds meer aandacht omdat het de eerste stap is naar een goede internationale samenwerking. SIETAR (vereniging voor interculturele opleiding, training en onderzoek) houdt zich al jaren ondermeer bezig op het grensgebied van taal- en interculturele training. Enkele van haar leden laten dat op de Worlddidac in boeken en trainingsmateriaal naar voren komen. Frans als internationale taal lijkt zowel op de Ludimat als ook op de Worddidac niet aan bod te komen.

Zowel op de Ludimat als de Worddidac is er een enorme nadruk op computerondersteuning. Veel multimedia en interactieve programma's. De grond concepten zijn niet altijd even innovatief. De nadruk ligt vooral op de wijze van aanbieden en de grafische vormgeving. Volgens de organisatoren van de Worlddidac is multimedia het toverwoord voor de toekomst. Van de arbeidsmarkt van de toekomst wordt de eis verwacht dat elke speler zelfstandig en flexibel zelf besluiten zal moeten neme. Hierbij moet vakkennis en deskundigheid worden bijgehouden en verwerkt. De nieuwe technieken maakt het voor elke participant mogelijk zelf verantwoordelijkheid te nemen.

Veel van de programma’s zijn ons al bekend, maar werken nu onder Windows en zien er gebruikers vriendelijker uit. Voor zover je dat op een beurs kunt beoordelen is weinig gedaan om de nieuw verworven computer capaciteit (snelheid, geheugen en opslag) nuttiger te benutten dan in het verleden. Daarnaast wordt het beeld nog steeds getekend door losse applicaties. Naast registratie systemen kom je systemen tegen voor van-alles-en-nog-wat. Hierbij kan men denken aan time-management, tijdregistratie en agendabeheer, maar ook opleidingsplanning, selectie-systemen enz.

Enkele aanbieders hadden groepsoplossingen voor het gebruik van computers bij onderricht. In het geval van Education & Media biedt wereldwijd multimedia oplossingen aan voor educatieve omgeving. Op hun stand hebben zij een oplossing voor kleine groepen waar zij een voorbeeld draaien voor training in een middelgroot bedrijf. Deze technieken zijn uiteraard ook zeer geschikt voor deelnemers aan een wereldwijde arbeidsmarkt. Hierbij moet echter rekening worden gehouden met verschillende leerculturen, gewoonten, culturele verschillen en verwerkingspatronen.

Bij de voorbeelden die wij hebben gezien blijken culturele verschillen slecht te worden gebruikt in deze leerprocessen. Het zal in de toekomst nog moeten blijken of een Global Learning bijdraagt tot echte ontwikkeling of tot afbraak en egalisering van culturele verschillen. Gtek levert educatieve software voor "learning on the internet". Zeer goed ontwikkelde software die zowel in 1994 als in 1996 de Gold Award heeft gekregen. Voor dit bedrijf uit Israel is het kennelijk duidelijk hoe onze toekomst er uit gaat zien.

Deutsche Telecom heeft op haar stand een toepassing voor bedrijven met meerdere vestigingen om via internet training voor groepen te kunnen doen zonder dat de mensen zich hoeven te verplaatsen. Als experiment ziet dat er zeer goed uit maar of het op korte termijn zal aanslaan blijft de vraag. In dit stadium is een voorbeeld getoond van een lagere school voor meer afgelegen gebieden.

Bij de educatieve spellen moet onderscheid gemaakt worden tussen die spellen die alleen met een trainer kunnen worden gespeeld en spellen die zonder trainer kunnen worden gebruikt. In de eerste categorie valt vooral op dat deze spellen slecht zijn uit ontwikkeld. De uitgangspunten en denktrant van de spelleider is eigenlijk de basis van het spel, het materiaal hangt er maar een beetje bij. Opvallende speltoepassingen hierbij zijn wel de boekhouding (leren hoe de boekhouding in elkaar zit), het opzetten van onderhoudssystemen voor het machinepark en een cursus bedrijfsverantwoord weggedrag. Deze laatste wordt vooral veel gebruikt door bedrijven die met bedrijfsauto’s (met naam en logo) op de weg zitten. Slecht weggedrag is slechte reklame?

De spellen die zonder trainer gebruikt kunnen worden vormen op de Ludimat een minderheid. Wij hebben er daar in totaal zes gezien. Deze spellen bestrijken de gebieden teamvorming, teamontwikkeling, communicatie, man-vrouw verhoudingen, intercutlureel management, feed-back, persoonlijke effectiviteit en persoonlijkheid. Het meest opvallende spel is het "onthechtingsspel" of een spel voor dé-solliciteren of ont-solliciteren (is er een mooi nederlands woord?). Dit spel wordt gebruikt als voorbereiding op een uitstroom proces of een out-placement. Om het aan de Nederlandse situatie aan te passen zal veel werk kosten omdat er veel op de franse arbeidswetgeving en arbeidsverhoudingen is gebaseerd.

Op de Worlddidac zijn trainingsspellen nog minder te vinden als op de Ludimat. Een gunstige uitzondering is The Challenge Program van de Zwitserse uitgever VERLAG:SKV. Dit bordspel heeft na de eerste prijs van de Zwitserse Kamer van Koophandel voor innovatie in 1995 nu ook een bronzen prijs op Worlddidac. Dit spel is gericht op bedrijfskunde opleidingen. Van dit spel zijn een aantal varianten beschikbaar (in verschillende talen). En van deze varianten is zeer geschikt voor het gebruik binnen inter disciplinaire teams. De teamleden leren van elkaar wat zij weten van de verschillende vakgebieden, hoe zij denken over het vakgebied van de collega en waar eventuele onduidelijkheden zijn in het beleid van de organisatie. Wij hebben een van deze spellen al eerder in Nederland gespeeld en zien hierin veel mogelijkheden.

Wij hebben ons voorgenomen om alle spellen nader te bekijken en hopen in de toekomst hier nog iets van te kunnen laten horen. Hierbij gaat het om het "onthechtingsspel", het boekhoud spel (waarvan wij een Nederlandse variant zullen maken) en het (technisch)onderhoud-spel. Wat het boekhoud spel betreft moet worden opgemerkt dat het Franse boekhoud systeem anders functioneert dan het Nederlandse. Internationale bedrijven in Frankrijk hebben bijna altijd de twee systemen paralel lopen.

Een andere groep produkten die opvalt zijn de zeer goed uitgewerkte technische hulpmiddelen die voorhanden zijn. Deze hulpmiddelen variëren van electronische produkten tot en met complete verbrandingsmotoren en versnellingsbakken die gemaakt zijn voor instructie. Deze produkten zijn soms zodanig afgewerkt dat deze zonder gereedschap kunnen worden gebruikt. Een heel mooi afgewerkt voorbeeld was een Fiat 500 die volledig was opengewerkt. Voor liefhebbers van auto's misschien een gruwel, voor instructuers een ware trekpleister.